కష్టాల బరిలో గొర్రెల కాపరి

        ఎండకు ఎండి, వానకు తడుస్తూ, చలి గాలులను సైతం లెక్కచేయ కుండా సుమారు 3కోట్ల గొర్రెలు, మేకల పెంపకంద్వారా దేశంలో రాష్ట్రాన్ని రెండవ స్థానంలో నిలిపి వారి కుటుంబాన్ని పోషించుకోవడంతోపాటు సమాజానికి బలవర్ధకమైన మాంసాన్ని, శ్రేష్ఠమైన పాలను, వ్యవసాయానికి రసాయనిక ఎరువులకు బదులు సహజ ఎరువులను, ఉన్నిని ఎగుమతి చేయడంలో ఉపయోగపడుతున్నారు.
మన దేశంలో వ్యవసాయం తరువాత వ్యవసాయానికి అనుబంధంగా వున్న వృత్తి గొర్రెలు, మేకల పెంపకం. ఈ వృత్తి మన రాష్ట్రంలో అతిప్రధాన మైనది. గొర్రెలు, మేకల పెంపకందారుల్లో 90శాతం పైగా గొల్ల, కురుమ (యాదవ) కులాలకు చెందిన వారున్నారు. అక్కడక్కడా ఇతరులు ఉన్నారు. రాష్ట్రంలో సుమారు 6లక్షల కుటుంబాలు ఈ వృత్తిపై ఆదారపడి జీవిస్తున్నాయి. వీరు ఎండకు ఎండి, వానకు తడుస్తూ, చలి గాలులను సైతం లెక్కచేయ కుండా సుమారు 3కోట్ల గొర్రెలు, మేకల పెంపకంద్వారా దేశంలో రాష్ట్రాన్ని రెండవ స్థానంలో నిలిపి వారి కుటుంబాన్ని పోషించుకోవడంతోపాటు సమాజానికి బలవర్ధకమైన మాంసాన్ని, శ్రేష్ఠమైన పాలను, వ్యవసాయానికి రసాయనిక ఎరువులకు బదులు సహజ ఎరువులను, ఉన్నిని ఎగుమతి చేయడంలో ఉపయోగపడుతున్నారు.
ప్రపంచీకరణలో భాగంగా ఇతర వృత్తుల మాదిరిగా గొర్రెల పెంపకం వృత్తిని కూడా నాశనం చేయాలని చూస్తుంది. ప్రభుత్వ భూమిని బహుళజాతి కంపెనీలకు కట్టపెట్టాలనే కుట్రలో భాగంగా తీసుకొచ్చిన ప్రత్యేక ఆర్థిక మండళ్లు (సెజ్‌లు)కు వేలాది ఎకరాల భూమిని దారాదత్తం చేశారు. ఓపెన్‌ కాస్టుల పేరుతో మంచిర్యాల నుండి పాల్వంచ వరకు సింగరేణి ప్రాంతమంతా భూములు గుంజుకొని భూములు తవ్వాలని చూస్తున్నారు. ఓపెన్‌ కాస్టులు చేసిన ప్రాంతంలో మేత కాదు కదా కనీసం గొర్రెలు తిరగటానికి స్థలం కూడా ఉండదు. గత ప్రభుత్వాలు సాగునీటి ప్రాజెక్టుల పేరుతో లక్షలాది ఎకరాల భూమిని లాక్కొని నిర్వాసితులను చేయగా కొత్తగా వచ్చిన తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఆ ప్రాజెక్టులను రీ డిజైనింగ్‌ పేరుతో మరిన్ని భూములు, వాటర్‌ గ్రిడ్‌ పేరుతో కొన్ని భూములు, కొత్త పారిశ్రామిక ప్రాంతాలు ఏర్పాటు చేస్తామని, రోడ్ల విస్తరణ-నూతన రోడ్ల నిర్మాణం పేరుతో వేలాది ఎకరాల భూమిని తీసుకుంటున్నారు. వ్యవసా యం చిన్న కమతాలుగా ఏర్పడటం, బంజరు భూములు, కాలువ గట్లు, చెరువు శిఖం భూములు ఆక్రమణలకు గురవుతున్నాయి. కొద్ది పాటి మేత వనరులు వున్న గుట్టలు, కొండలను పెద్ద పెద్ద గ్రానైట్‌ కంపెనీలకు, క్వారీ యజమానులకు, క్రషర్‌ మిల్లులకు ప్రభుత్వమే లీజుల పేరుతో వారికి కట్టబెడు తున్నది. నల్గొండ జిల్లాలోని భువనగిరి నుండి చౌటుప్పల్‌ వరకు ''దిల్‌'' అనే ఔషధ సంస్థకు ప్రభుత్వ భూములను కట్టబెట్టాలని చూసారు. ఆ ప్రాంతానికి కొద్దిరోజులు గొర్రెలను రానివ్వలేదు.1976లో జాతీయ వ్యవసాయ కమిషన్‌ సిఫార్సుల ప్రకారం ప్రతి గ్రామంలో సాగుచేసే భూముల్లో 8నుండి 10శాతం వరకు మేతకోసం కేటాయించాలని సూచించింది. కాని ప్రస్తుతం 2నుండి 3శాతం వరకు దాటడంలేదు. దీనివలన గొర్రెలు, మేకలకే కాకుండా మిగతా పశువులకు కూడా మేత దొరకడం లేదు. ఫారెస్టు భూములకు రాకుండా ఫారెస్టు అధికారులు అనేక ఆంక్షలు పెడుతున్నారు. అదే విధంగా కరువు ఏర్పడ్డప్పుడు మేత దొరుకక సుదీర్ఘ కాలంపాటు సుదూర ప్రాంతాలకు గొర్లకాపర్లు వలస వెళ్లాల్సి వస్తున్నది. జీవాల మేతకోసం భూములు కేటాయించాలని ఇచ్చిన 559 జి.వో.ను ప్రభుత్వం అమలు చేయకుండా తుంగలో తొక్కుతున్నది. అలాగే తుమ్మచెట్లపై హక్కులు కల్పిస్తూ ఇచ్చిన 1016 జి.వో.ను అమలు చేయకుండా నిర్లక్ష్యం చేయడంతోపాటు ఇటీవల తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం మిషన్‌ కాకతీయ పథకంలో చెరువుల పూడికతీతలో భాగంగా తుమ్మచెట్లు వేలంపాటలు వేసి అమ్ముకొని సర్పంచ్‌లు, కాంట్రాక్టర్లు డబ్బులు గడించారు. ఈ పరిణామాలన్నీ గొర్రెల పెంపకందారుల వృత్తిదారులకు నష్టం చేస్తున్నాయి. తద్వారా ఈ వృత్తినుండి పేదలైన గొర్రెల కాపరులను దూరంచేయాలని ప్రభుత్వాలు, పెట్టుబడిదారులు చూస్తున్నారు.
        ప్రైవేటీకరణ విధానాల్లో భాగంగా బహుళజాతి సంస్థలకు లాభం చేసేవిధంగా పశువుల మందుల కంపెనీలపై గతంలో ఉన్న ధరల నియంత్రణ చట్టాన్ని (డి.సి.పి.) ఎత్తివేసి గొర్రెలకు ఉపయోగించే మందుల ధరలను తమ ఇష్టారాజ్యంగా పెంచుకొనే అవకాశాన్ని కల్పించారు. మరోవైపు ప్రభుత్వ లాబ్‌లను తగ్గిస్తున్నారు. పరిశోధనలు తగ్గించి ప్రైవేట్‌ సంస్థలు ఉత్పత్తి చేసే మందులను ప్రభుత్వం కొనుగోలు చేస్తున్నది. ప్రతీ గొర్రెల పెంపకందారుడు 50నుండి 100గొర్రెలకు ఏటా 8నుండి 10వేల వరకు వైద్యానికి ఖర్చు చేస్తున్నారు. వీరిలో అత్యధిక శాతం నిరక్షరాస్యులు ఉండటం వలన వీరి అమాయకత్వాన్ని ఆసరా చేసుకున్న మెడికల్‌ కంపెనీలు నాసిరకం మందులు ఉత్పత్తి చేసి మార్కెట్‌లోకి సరఫరా చేస్తున్నాయి. రోజురోజుకు కొత్తకొత్త కంపెనీలు పుట్టగొడుగుల్లా పుట్టుకొస్తున్నాయి. చాలా కంపెనీలు నాణ్యతా ప్రమాణాలు పాటించడం లేదు. వీటిని నివారించాల్సిన ప్రభుత్వాలు మెడికల్‌ కంపెనీల కొమ్ముకాస్తున్నాయి. అదేవిధంగా ఆన్‌లైన్‌ మార్కెట్‌కు ద్వారాలు తెరిచి నాణ్యతకు తిలోదకాలిస్తున్నాయి.
సరళీకరణ విధానాల్లో భాగంగా చేపట్టిన బ్యాంకుల సంస్కరణలు గొర్లకాపర్లకు తీరని నష్టం చేస్తున్నాయి. గొర్రెలు పెద్దపెద్ద ఫారాల్లో (షెడ్లలో) పెంచితే అధిక లాభాలు వస్తాయని అలా పెంచితేనే ఋణాలు ఇస్తామని ప్రభుత్వం నుండి రాయితీలు ఇస్తామని, సబ్సిడీలు ఇస్తామని చెప్పి ప్రభుత్వాలు పెద్దఎత్తున ప్రచారం చేసి ఈ వృత్తిలోకి పెట్టుబడిదారులను ఆహ్వానించింది. కాని దేశంలో ఇప్పటి వరకు ఎక్కడ గొర్రెల పెంపకాన్ని ఫారాలలో షెడ్డులలో కేవలం దాణా వేసి బయట తిరుగకుండా పెంచితే లాభాలు వచ్చిన ఆధారాలేమీ లేవు. ప్రభుత్వం ఇస్తున్న భూమి తీసుకొని ప్రభుత్వ విద్యుత్‌ సౌకర్యాన్ని వినియోగించుకొని బ్యాంకుల ద్వారా ఋణాలు పొంది, ప్రభుత్వ సబ్సిడీలు గడించి అడ్రస్‌ లేకుండా పోయిన సంస్థలు చాలా ఉన్నాయి. మన రాష్ట్రంలో ఇప్పటి వరకు సమారు 310 సంస్థలు లేక వ్యక్తులు గొర్రెల ఫారాలు పెడుతామని ముందుకొచ్చి ప్రారంభించారు. ఇందులో ఎక్కువ శాతం నాబార్డు ద్వారా లబ్ది పొందారు. వీరిలో అత్యధిక శాతం గతంలో ఆ వృత్తిపై అనుభవం లేనివారు, వృత్తికి ఎలాంటి సంబంధం లేని వారున్నారు. వారు ఫారాలు పెట్టిన ప్రాంతాల్లో భూముల ధరలకు రెక్కలు రాగానే చాలా వరకు మూసేసి ఆ భూమి అమ్ముకొని పోయారు. కాని తరతరాలుగా ఈ వృత్తిని నమ్ముకొని జీవనం సాగిస్తూ సమాజ అభివృద్ధికి ఉపయోగ పడుతున్న గొర్లకాపర్లకు లక్ష రూపాయల ఋణం అడిగితే భూమి ఉందా? ఇల్లు ఉందా? ఏం తాకుట్టు పెడుతావంటూ ప్రశ్నిస్తూ కనీసం బ్యాంకు మెట్లు కూడా తొక్కనివ్వడంలేదు.

        ఈ దేశంలో ఉన్న స్వదేశీ గొర్లకాపర్లను, ఇతర మాంస ఉత్పత్తి దారులను పట్టించుకోకుండా మన ఎగుమతులు తగ్గిస్తున్నారు. ఆవుతోలు ఎగుమతులు చేస్తున్నారనే తప్పుడు వాదనతో గొర్రెలు మేకల తోళ్ల ఎగుమతులు కూడా నిషేధాలు పెట్టాలని చూస్తున్నారు. దీనితో దేశంలో దేశీయ తోళ్ల పరిశ్రమ నష్టాల్లోకి పోయింది. మాంసం ఉత్పత్తిలో వీరిని ప్రోత్సహించకుండా ఇతర దేశాలనుండి మాంసాన్ని దిగుమతి చేసుకునేందుకు ముఖ్యంగా అమెరికా లాంటి దేశాల్లో వాళ్లు తినడానికి ఇష్టపడని కోడి కాళ్లను (లెగ్‌ పీస్‌లు) గొర్రెల మేకల మాంసాన్ని మరియు ఇతర మాంసాన్ని దిగుమతి చేయడం ద్వారా విదేశీ బహుళజాతి సంస్థలకు లాభాలు తెచ్చే పని చేస్తున్నారు. మరో వైపు ఈ వృత్తిపై (మాంసంపై) ప్రభుత్వం కొన్ని మత శక్తులు అసత్య ప్రచారాలు కూడా చేస్తున్నారు. మాంసం తింటే ఆరోగ్యానికి హానికరం అంటూ పని కట్టుకొని దుష్ప్రచారం చేస్తున్నారు. ఇందులో భాగంగా ''యోగా డే'' నిర్వహించి శాఖాహారం తినాలని ప్రచారం చేశారు. కొంత మంది యోగా గురువులు, కొన్ని మత సంస్థలు మాంసం తినకూడదని మేక కూడా దేవుడు అంటూ మేక మాంసం కూడా తినకూడదంటూ ప్రచారాలు చేస్తున్నారు. కానీ ప్రపంచంలో మనకంటే ఎక్కువ మాంసాహా రాన్ని తింటున్న అమెరికా, ఆస్ట్రేలియా, చైనా తదితర దేశాల్లో ఆ దేశ మనిషి సగటు జీవిత కాలం మన దేశ మానవ సగటు జీవిత కాలానికంటే ఎక్కువగానే ఉన్నట్టు లెక్కలు చెబుతున్నాయి.

        మరో వైపు సంక్షేమ పథకాల కోత విధిస్తున్నారు. వీరి జనాభా ప్రాతిపదికన నిధులు కేటాయించక పోగా ఉన్న పథకాలు కూడా తీసేస్తున్నారు. గతంలో ఉన్న కేంద్ర ప్రభుత్వ పథకాలు ''భేడ్‌ పాలక్‌ భీమా యోజన'', ''సన్నజీవాల అభివృద్థి పథకము''(నాబార్డు సబ్సిడీ) పథకాలను ఎత్తేసారు. ఈ విధంగా గొర్లకాపర్ల ఆత్మస్థైర్యాన్ని కూడా దెబ్బతీసి వృత్తినుండి దూరం చేయాలని కుట్రలు చేస్తున్నారు.
- ఉడుత రవిందర్‌
9490098487                        (04 Jan 2016 నవతెలంగాణ దినపత్రికలో ప్రచురించారు)